สัตวแพทย์ จุฬาฯ ไขข้อข้องใจเรื่อง “เชื้อดื้อยากับการใช้ยาปฏิชีวนะในปศุสัตว์”

26/1/2017   ข่าว, ข่าวสาร, ข่าวเด่น, นวัตกรรมและงานวิจัย

สืบเนื่องจากประเด็นข้อสงสัยเกี่ยวกับการใช้ยาปฏิชีวนะในฟาร์มสุกรส่งผลให้เชื้อแบคทีเรียดื้อยาและมีผลกระทบสู่คน และข้อมูลด้านการวิจัยที่ทำให้เกิดความสับสนของข่าวต่าง ๆ คณะสัตวแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ได้จัดงานแถลงข่าวเรื่อง “เชื้อดื้อยากับการใช้ยาปฏิชีวนะในปศุสัตว์” เมื่อวันพฤหัสบดีที่ ๒๖ มกราคม ๒๕๖๐ ณ ห้องสาธิตปฏิบัติการ ชั้น ๑ อาคาร ๖๐ ปี สัตวแพทยศาสตร์ จุฬาฯ เพื่อชี้แจงและไขข้อข้องใจดังกล่าวให้ประชาชนได้รับทราบข้อมูลที่ถูกต้อง โดยวิทยากรผู้เชี่ยวชาญจากคณะสัตวแพทยศาสตร์ จุฬาฯ ประกอบด้วย ศ.น.สพ.ดร.รุ่งโรจน์ ธนาวงษ์นุเวช คณบดีคณะสัตวแพทยศาสตร์ จุฬาฯ รศ.สพ.ญ.ดร.รุ่งทิพย์ ชวนชื่น ผู้อำนวยการศูนย์ติดตามการดื้อยาของโรคอาหารเป็นพิษ และ รศ.น.สพ.ดร.ณุวีร์ ประภัสระกูล ภาควิชาจุลชีววิทยาทางสัตวแพทย์ ดำเนินรายการโดย ศ.สพ.ญ.ดร.อัจฉริยา ไศละสูต

ศ.น.สพ.ดร.รุ่งโรจน์ ธนาวงษ์นุเวช คณบดีคณะสัตวแพทยศาสตร์ จุฬาฯ กล่าวถึงความจำเป็น ในการใช้ยาปฏิชีวนะในสุกรว่า เนื่องจากปศุสัตว์ในฟาร์มอยู่รวมกันเป็นฝูง ต่างจากคนและสัตว์เลี้ยง เมื่อร่างกายอ่อนแอจากการรวมฝูง ก็มีโอกาสติดเชื้อแบคทีเรียซึ่งมีอยู่ทั่วไปในสิ่งแวดล้อมและเจ็บป่วยได้ ในทางสัตวแพทย์ การตรวจสุขภาพสัตว์จะทำในระดับฝูงก่อนที่สุกรจะแสดงอาการของโรค เพื่อทำการวินิจฉัยยืนยันชนิดของโรค ก่อนวางแผนการรักษาด้วยการใช้ยา ซึ่งในฟาร์มสุกรจะให้ยาโดยการผสมอาหาร เพื่อให้สุกรได้รับยาครบในระยะเวลาที่จำกัด และมีระยะหยุดยาก่อน โดยปกติในตัวสัตว์จะมีแบคทีเรียที่มียีนดื้อยาอยู่ในร่างกายอยู่แล้ว จึงอาจมีแบคทีเรียที่มีความต้านทานต่อยาปฏิชีวนะหลงเหลืออยู่หลังจากให้ยา แต่ท้ายที่สุดจะถูกกำจัดโดยภูมิคุ้มกันของสุกร และในขั้นสุดท้ายของการจัดการปศุสัตว์แบบเป็นฝูง จะมีการฆ่าเชื้อทำความสะอาดฟาร์มและหยุดพักการเลี้ยงเป็นระยะเมื่อครบวงจรการผลิต เพื่อความมั่นใจในการกำจัดเชื้อโรคที่ค้างอยู่ให้หมดไป

รศ.สพ.ญ.ดร.รุ่งทิพย์ ชวนชื่น ผู้อำนวยการศูนย์ติดตามการดื้อยาของโรคอาหารเป็นพิษ กล่าวว่า เชื้อดื้อยาเป็นปัญหาแบบสุขภาพหนึ่งเดียว คือต้องมีการควบคุมการใช้ทั้งในคนและสัตว์อย่างเป็นระบบ กรมปศุสัตว์เป็นหน่วยงานที่ให้ความสำคัญและดำเนินการในเรื่องนี้อยู่แล้วในทางสัตว์ การเลิกใช้ยาปฏิชีวนะบางชนิดไม่ใช่การแก้ไขปัญหาที่ถูกต้องเสมอไป เช่น การลดการใช้ยา colistin ก็ยังมียาปฏิชีวนะอื่น ๆ ที่ทำให้เกิดการคัดเลือกร่วมหรือดื้อข้ามได้ การป้องกันปัญหาจึงต้องควบคุมให้มีการใช้ยาอย่างสมเหตุสมผล ใช้ยาปฏิชีวนะเท่าที่จำเป็น และมีวิธีใช้ที่ให้ประสิทธิภาพสูงสุด สำหรับข้อสงสัยว่าสามารถรับประทานเนื้อหมูได้หรือไม่ ขอยืนยันว่าได้ เพราะโดยปกติสุกรที่เข้าสู่กระบวนการฆ่านั้นเป็นสุกรที่มีสุขภาพดี ผ่านกระบวนการฆ่าที่ได้มาตรฐานและนำมาปรุงให้สุกก่อนบริโภค

ด้าน รศ.น.สพ.ดร.ณุวีร์ ประภัสระกูล ภาควิชาจุลชีววิทยาทางสัตวแพทย์ คณะสัตวแพทยศาสตร์ จุฬาฯ ให้ข้อมูลเกี่ยวกับการศึกษาที่มีการตีพิมพ์เผยแพร่ว่า เป็นการศึกษาย้อนหลังเชื้อแช่แข็งจาก ๖ พื้นที่ ๒๘ ฟาร์ม จำนวนทั้งสิ้น ๓๓๗ ตัวอย่าง พบเชื้อแบคทีเรีย E.coli ที่มียีนดื้อยา mcr-1 เพียง ๖.๘ % ตัวอย่างทั้งหมดมาจากสุกรอายุ ๑๒-๑๖ สัปดาห์ โดยพบได้ในสุกรขุนระยะแรกและลดลงเรื่อย ๆ เมื่อเข้าสู่ระยะหยุดยาก่อนส่งโรงฆ่าสัตว์ ส่วนตัวอย่างที่ได้จากเนื้อสุกร ไม่พบ E.coli ที่มี mcr-1 ทั้งนี้ในประเทศไทยพบเชื้อดังกล่าวในเวลาใกล้เคียงกันในปี ๒๕๕๕ แต่ไม่มีความเกี่ยวเนื่องกัน และยังไม่พบหลักฐานความเชื่อมโยงระหว่างสัตว์สู่คนในประเทศไทย นอกจากนี้ ความเป็นไปได้ที่จะพบเชื้อแบคทีเรีย E.coli ที่มียีน mcr-1 ปนเปื้อนในอาหารที่ประกอบขึ้นจากเนื้อสุกร ก็มีโอกาสพบน้อยมาก เพราะกระบวนการชำแหละได้แยกลำไส้ออกจากส่วนของเนื้อสุกรอยู่แล้ว และหากปรุงสุก ก็สามารถฆ่าเชื้อได้หมด

View : 1592