สถาบันวิจัยโลหะและวัสดุเป็นหน่วยงานที่วิจัยการแปรรูปวัตถุดิบให้เป็นวัสดุสำเร็จรูป หรือกึ่งสำเร็จรูปของโลหะ เซรามิก และพอลิเมอร์ ซึ่งรวมถึงวัสดุเส้นใย เพื่อเพิ่มพูนมูลค่าทรัพยากรในประเทศ

และดำเนินการวิจัยและพัฒนา โดยคำนึงถึงผลในการนำไปใช้ประโยชน์ทั้งในเชิงวิชาการและเชิงพาณิชย์ ตลอดจนการพัฒนาวัสดุและผลิตภัณฑ์เพื่อการส่งออก นอกจากนี้ยังนำผลพลอยได้หรือของเสียของโรงงานอุตสาหกรรมมาพัฒนาเป็นวัสดุหรือผลิตภัณฑ์ที่สามารถใช้งานได้อีก

นอกจากนี้ สถาบันฯ ยังรสร้างความร่วมมือกับภาคอุตสาหกรรมและภาคเอกชนอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้อง เพื่อให้คำปรึกษาและแก้ปัญหาด้านวิศวกรรมในโรงงานตลอดจนให้คำแนะนำการเลือกวัสดุอุตสาหกรรมจากทรัพยากรธรรมชาติในประเทศให้ได้ผลทางเศรษฐกิจอย่างสมบูรณ์