ในวันที่โลกกำลังเผชิญกับโจทย์ใหญ่ด้านการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ หลายประเทศทั่วโลกต่างเร่งขับเคลื่อนสู่เป้าหมายคาร์บอนเป็นศูนย์ ควบคู่ไปกับการรักษาความมั่นคงทางพลังงาน ทำให้พลังงานนิวเคลียร์กลับมาได้รับความสนใจอีกครั้ง ในฐานะพลังงานสะอาดที่ไม่ปลดปล่อยก๊าซเรือนกระจกและมีประสิทธิภาพสูง เทรนด์โลกปัจจุบันมุ่งไปที่โรงไฟฟ้านิวเคลียร์ขนาดเล็กหรือ SMR (Small Modular Reactive) ซึ่งเป็นนวัตกรรมที่ทันสมัย ปลอดภัย และยืดหยุ่นกว่าเดิม แม้พลังงานนิวเคลียร์จะดูเป็นเรื่องใหม่ แต่สำหรับประเทศไทยมีการเตรียมความพร้อมมายาวนานกว่าครึ่งศตวรรษ โดยภาควิชาวิศวกรรมนิวเคลียร์ คณะวิศวกรรมศาสตร์ จุฬาฯ เป็นสถาบันเดียวในประเทศไทยที่เปิดการเรียนการสอนด้านนี้ และยังคงทำหน้าที่ผลิตบุคลากรและพัฒนาองค์ความรู้อย่างต่อเนื่องมาตลอด 50 ปี
รศ.ดร.สมบูรณ์ รัศมี หัวหน้าภาควิชาวิศวกรรมนิวเคลียร์ คณะวิศวกรรมศาสตร์ จุฬาฯ กล่าวว่า SMR
คือโรงไฟฟ้านิวเคลียร์แบบทันสมัยที่มีกำลังการผลิตไฟฟ้าไม่เกิน 300 เมกะวัตต์ซึ่งเล็กกว่าโรงไฟฟ้านิวเคลียร์แบบดั้งเดิมที่มีกำลังผลิตไฟฟ้าประมาณ 1,000 เมกะวัตต์ จุดเด่นของ SMR ได้แก่ ความปลอดภัย (Safety) โรงไฟฟ้านิวเคลียร์ขนาดเล็กมีระบบความปลอดภัยแบบพาสซีฟ ที่พึ่งพาธรรมชาติ เช่น การไหลเวียนของของเหลวและแรงโน้มถ่วง ทำให้เครื่องปฏิกรณ์ก็สามารถดับลงอย่างปลอดภัยด้วยตัวเองโดยไม่ต้องพึ่งไฟฟ้าภายนอกแม้เกิดเหตุฉุกเฉิน นอกจากนี้ SMR ยังมีความคุ้มค่าทางเศรษฐศาสตร์ ด้วยการลงทุนที่ต่ำกว่า สามารถเพิ่มหน่วยการผลิตได้ตามความต้องการของพื้นที่ ปัจจุบันประเทศเพื่อนบ้าน เช่น เวียดนาม อินโดนีเซีย และฟิลิปปินส์ ต่างขยับตัวนำหน้าประเทศไทยไปแล้วประมาณ 5 ปี การตัดสินใจและเตรียมความพร้อมจึงเป็นสิ่งสำคัญ เพื่อรักษาขีดความสามารถในการแข่งขัน และการดึงดูดการลงทุน โดยเฉพาะในกลุ่มธุรกิจ AI และ Data Center ที่ต้องการพลังงานสะอาดสะอาด
การมีโรงไฟฟ้านิวเคลียร์ไม่ใช่เรื่องง่าย โดยเฉพาะสำหรับประเทศที่ไม่เคยมีมาก่อน ประเทศที่ไม่เคยมีโรงไฟฟ้านิวเคลียร์จะต้องใช้เวลาเตรียมความพร้อมอย่างน้อย 10-12 ปี ซึ่งกระบวนการเตรียมความพร้อมนั้นจำเป็นต้องครอบคลุม 19 ด้าน เช่น บุคลากร กฎหมายและข้อกำหนด แผนจัดการ ต้องมีแผนรองรับกรณีเกิดเหตุฉุกเฉินและแผนจัดการเชื้อเพลิงใช้แล้ว ซึ่งหน้าที่ของสถาบันการศึกษาคือการให้ข้อมูลที่ตรงไปตรงมากับประชาชนว่าเทคโนโลยีนี้คืออะไร มีการพัฒนาปรับปรุงมาอย่างไร โอกาสเกิดอุบัติเหตุมีมากน้อยเท่าใด เมื่อเทียบกับโรงไฟฟ้านิวเคลียร์ในอดีต ภาควิชาวิศวกรรมนิวเคลียร์ คณะวิศวกรรมศาสตร์ จุฬาฯ มีบทบาทในการเตรียมความพร้อมด้านนิวเคลียร์และด้านการพัฒนากำลังคนให้ประเทศมาโดยตลอด
