จุฬาฯ ผนึกพันธมิตรภาคเอกชน นำร่องภาชนะปราศจาก PFAS เปิดตัวโครงการ “PFAS FREE SAFE THAILAND” ลดความเสี่ยงจาก “สารเคมีชั่วนิรันดร์”

6 มีนาคม 2569

สถาบันวิจัยสิ่งแวดล้อมเพื่อความยั่งยืน จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย (SERI) ร่วมกับบริษัท เคทิส วิจัยและพัฒนา จำกัด (KTIS R&D) และ บริษัท ไทธนบุรี คอร์ปอเรชั่น จำกัด ลงนามบันทึกข้อตกลงความร่วมมือ (MOU) เปิดตัวโครงการ “PFAS FREE SAFE THAILAND” พร้อมประกาศโครงการนำร่องเผยแพร่ความรู้เรื่อง ‘สารเคมีชั่วนิรันดร์’ สู่ประชาชน และเริ่มต้นการลดการใช้ PFAS ในบรรจุภัณฑ์อาหาร นับเป็นมหาวิทยาลัยแห่งแรกในประเทศไทยที่ขับเคลื่อนการลดการใช้ PFAS อย่างเป็นระบบ

พิธีลงนามบันทึกข้อตกลงความร่วมมือและเปิดตัวโครงการฯ จัดขึ้นเมื่อวันศุกร์ที่ 6 มีนาคม 2569 ณ CU Social Innovation Hub ชั้นล่างอาคารวิศิษฐ์ ประจวบเหมาะ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย โดยมี ศ.ดร.วิเลิศ ภูริวัชร อธิการบดีจุฬาฯ กล่าวปาฐกถาเกียรติยศเรื่อง“แนวทางของจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยในการเป็นมหาวิทยาลัยต้นแบบด้านความยั่งยืน” โดยกล่าวถึงบทบาทใหม่ของจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยว่ามุ่งเน้นการสร้างความยั่งยืนผ่านยุทธศาสตร์ที่ให้ความสำคัญกับมนุษย์และการพัฒนาในระยะยาว จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยไม่ได้จำกัดเพียงการให้ปริญญา แต่เน้นการสร้างนวัตกรรมที่ชาญฉลาดและปลูกฝังจิตวิญญาณแห่งการเป็นผู้ให้ เพื่อให้บัณฑิตมีทัศนคติที่คำนึงถึงคนรุ่นหลัง การจัดตั้งคณะเกษตรศาสตร์บูรณาการจะสามารถเชื่อมโยงทรัพยากรตั้งแต่ต้นน้ำจนถึงบรรจุภัณฑ์ที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม ซึ่งถือเป็นส่วนหนึ่งของแนวคิด ESG และการสร้างคุณค่าร่วมกับพันธมิตรทางธุรกิจ ความยั่งยืนต้องเริ่มจากการปรับเปลี่ยนความตระหนักรู้ภายในจิตใจเพื่อให้ความยั่งยืนกลายเป็นทักษะที่ปฏิบัติได้จริงในชีวิตประจำวัน ไม่ใช่เพียงแค่ทฤษฎีทางวิชาการที่เก็บไว้บนหิ้งเท่านั้น

ศ.ดร.วิเลิศ ภูริวัชร อธิการบดีจุฬาฯ กล่าวเพิ่มเติมว่า “จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยถือเป็นมหาวิทยาลัยแห่งแรกในประเทศไทยที่ขับเคลื่อนการลดการใช้สาร PFAS อย่างเป็นระบบ บทบาทของมหาวิทยาลัยในปัจจุบันต้องก้าวข้ามการให้ความรู้แค่ในห้องเรียนไปสู่การสร้างความรู้ที่ยิ่งใหญ่ซึ่งหมายถึงความรู้ที่สามารถนำไปประยุกต์ใช้เพื่อสร้างผลกระทบเชิงบวกต่อคุณภาพชีวิตของประชาชนได้อย่างเป็นรูปธรรมผ่านการวิจัยและพัฒนา (R&D) จนเกิดเป็นนวัตกรรม โดยริเริ่มโครงการจัดทำพื้นที่และผลิตภัณฑ์ที่ปราศจากสาร PFAS (PFAS Free) เพื่อความปลอดภัยของนิสิตและบุคลากรภายในมหาวิทยาลัย โครงการนี้ถือเป็นโครงการบุกเบิกในประเทศไทยที่เกิดจากความร่วมมือกันอย่างใกล้ชิดระหว่างมหาวิทยาลัยและภาคเอกชน”

รศ.ดร.พันธวัศ สัมพันธ์พานิช ผู้อำนวยการสถาบันวิจัยสิ่งแวดล้อมเพื่อความยั่งยืน จุฬาฯ เปิดเผยว่า “สถาบันวิจัยสิ่งแวดล้อมเพื่อความยั่งยืน เล็งเห็นถึงปัญหาความไม่ปลอดภัยในพื้นที่มหาวิทยาลัย โดยเฉพาะใน โรงอาหารทั้ง 20 แห่งของจุฬาฯ ที่ยังมีการใช้ภาชนะบรรจุอาหารที่มีส่วนผสมของสาร PFAS (สารเคมีอมตะ) ทางมหาวิทยาลัยจึงตัดสินใจดำเนินการโดยไม่รอให้เกิดความสูญเสียด้านค่ารักษาพยาบาลก่อน โดยมุ่งหวังที่จะจัดการ “บ้านของตัวเอง” ให้เรียบร้อยเป็นอันดับแรก โครงการได้เริ่มดำเนินการแล้วในบางส่วน และจะเริ่มดำเนินการอย่างจริงจังในเดือนมิถุนายน 2569 ทั้งนี้จะเริ่มบังคับใช้อย่างเป็นทางการในทุกโรงอาหารของจุฬาฯ ตั้งแต่วันที่ 1 ตุลาคม 2569 เริ่มปีงบประมาณใหม่หลังจากทำสัญญากับโรงอาหารเสร็จสิ้น”

นอกจากนี้ ภายในงานยังมีการปาฐกถา “PFAS-Free Chula: เมื่อความยั่งยืนไม่ใช่ทางเลือก แต่คือ พันธกิจต่อสุขภาพและอนาคตของสังคม” โดย รศ. ดร.พันธวัศ สัมพันธ์พานิช ผู้อำนวยการสถาบันวิจัยสิ่งแวดล้อมเพื่อความยั่งยืน การเสวนาเรื่อง “นโยบาย PFAS ในระดับโลกและแนวทางการกำกับดูแลในประเทศไทย” โดย ดร.สุจิตรา วาสนาดำรงดี สถาบันวิจัยสิ่งแวดล้อมเพื่อความยั่งยืน “ผลกระทบของสาร PFAS ต่อสุขภาพและสิ่งแวดล้อม และแนวทางการกำหนดมาตรฐานของจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย” โดย ศ.ภก. ดร.ปิติ จันทร์วรโชติ รองผู้อำนวยการสถาบันวิจัยสิ่งแวดล้อมเพื่อความยั่งยืน “นิสิตกับการมีส่วนร่วมในการสร้างมหาวิทยาลัยปลอด PFAS เพื่อความยั่งยืน” โดย รศ.ดร.สุกัญญา สมไพบูลย์ รองอธิการบดีจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย และ “การเสริมสร้างความตระหนักรู้ของคณาจารย์และบุคลากร และการขยายผลสู่สังคม” โดย ผศ. ดร.เอกก์ ภทรธนกุล ที่ปรึกษาด้านแบรนด์และโฆษกจุฬาฯ

สาร PFAS (Per- and Polyfluoroalkyl Substances) เป็นกลุ่มสารเคมีสังเคราะห์ที่มีพันธะคาร์บอน-ฟลูออรีน (C-F) ที่แข็งแรงมาก ทำให้มีคุณสมบัติกันน้ำและกันไขมันได้ดีเยี่ยม จึงถูกนำมาใช้ในบรรจุภัณฑ์อาหารอย่างแพร่หลาย เช่น กล่องใส่อาหารจานด่วน กระดาษห่อเบเกอรี่ และบรรจุภัณฑ์ฟาสต์ฟู้ด อย่างไรก็ตาม ความแข็งแรงของพันธะนี้เองที่ทำให้ PFAS ไม่สามารถย่อยสลายได้ในธรรมชาติ จึงได้รับฉายาว่า “Forever Chemicals” หรือ “สารเคมีชั่วนิรันดร์”

งานวิจัยหลายชิ้นที่ได้รับการยอมรับจากองค์การอนามัยโลก (WHO) และองค์การอาหารและยาแห่งสหรัฐอเมริกา (US FDA) รายงานว่า PFAS สามารถสะสมในร่างกายมนุษย์และมีความสัมพันธ์กับปัญหาสุขภาพหลายประการ ได้แก่ ความผิดปกติของระบบต่อมไร้ท่อ ภาวะภูมิคุ้มกันบกพร่อง ความผิดปกติของพัฒนาการในเด็ก และความเสี่ยงที่เพิ่มขึ้นของโรคมะเร็งหลายชนิด