วิศวฯ จุฬาฯ ตรวจสอบและฆ่าเชื้อหน้ากากอนามัยเพื่อใช้ซ้ำ สำหรับบุคลากรทางการแพทย์

22 เมษายน 2563

ในสถานการณ์การแพร่ระบาดของเชื้อไวรัส COVID-19 ในขณะนี้ “หน้ากากอนามัย” มีความจำเป็นอย่างยิ่งสำหรับทุกคน รวมถึงบุคลากรทางการแพทย์ซึ่งเป็นกลุ่มเสี่ยงที่ต้องใกล้ชิดกับสารคัดหลั่งของผู้ป่วย หน้ากากอนามัยจึงเป็นที่ต้องการอย่างมาก ส่งผลให้ประสบปัญหาขาดแคลนหน้ากากอนามัย นำไปสู่การนำหน้ากากผ้ามาซักทำความสะอาดเพื่อใช้ซ้ำ ซึ่งไม่มีมาตรฐานรองรับความปลอดภัยจากการทำความสะอาดหน้ากากอนามัยด้วยวิธีดังกล่าว

คณะวิศวกรรมศาสตร์ จุฬาฯ ร่วมกับอาจารย์และนักวิจัยผู้เชี่ยวชาญในหลากหลายสาขา ได้แก่ คณะวิทยาศาสตร์ จุฬาฯ ศูนย์พันธุวิศวกรรมและเทคโนโลยีชีวภาพแห่งชาติ (ไบโอเทค) มหาวิทยาลัยเทคโนโลยี ราชมงคลล้านนา โรงพยาบาลศิริราชปิยมหาราชการุณย์ โรงพยาบาลรามาธิบดี บริษัท รีเทล บิซีเนส โซลูชั่นส์ จำกัด และกลุ่ม SOS เพื่อตรวจสอบคุณภาพและฆ่าเชื้อหน้ากากอนามัยสำหรับบุคลากรทางการแพทย์ ให้สามารถนำกลับมาใช้ซ้ำได้อย่างปลอดภัย

รศ.ดร.บุญรัตน์ โล่วงศ์วัฒน ภาควิชาวิศวกรรมโลหการ คณะวิศวกรรมศาสตร์ จุฬาฯ ได้ศึกษาเรื่อง “การยับยั้งเชื้อไวรัส COVID-19บนหน้ากากอนามัยด้วยตู้ฉายภายใต้หลอดรังสีอัลตราไวโอเลต (UVC)” ว่า หลอดไฟ UVC ที่ใช้ทำการทดสอบอยู่ในคลื่นความถี่ประมาณ 254 นาโนเมตร มีความสามารถในการฆ่าเชื้อหรือยับยั้งไวรัสไม่ให้เติบโตอีกต่อไป ซึ่งสามารถทำได้จริง แต่มีประเด็นเรื่องความเข้มของแสงที่จะต้องมากพอ ปัจจัยเรื่องการตกกระทบของแสงมีผลต่อการฆ่าเชื้อบนหน้ากากอนามัยโดยตรง ถ้าหน้ากากอนามัยไม่มีการจัดวางที่ดีภายในตู้อบ อาจทำให้เกิดเงา ส่งผลให้ไม่สามารถฆ่าเชื้อได้อย่างทั่วถึง หรือระยะทางระหว่างหน้ากากกับหลอดไฟมีระยะห่างเกินไปก็ลดประสิทธิภาพของการฆ่าเชื้อได้เช่นกัน รวมไปถึงปัจจัยอื่นๆ ซึ่งมีผลในการทดสอบ เช่น ความหนาของหน้ากากอนามัย วัสดุที่ใช้ทำหน้ากาก ฯลฯ

“ในการทดสอบเพื่อหาค่ากลางที่ทำให้รู้ว่าเราต้องใช้หลอดไฟกี่วัตต์จึงจะส่งพลังงานไปถึงหน้ากาก หลอดที่ใช้จึงจำเป็นต้องมีความถี่สูงมาก ซึ่งหลอด UVC เป็นคลื่นความถี่ที่สายตาเรามองไม่เห็นและเป็นอันตรายต่อผู้ใช้เนื่องจากมีส่วนผสมของสารปรอท โดยค่าพลังงานส่วนใหญ่จะลดลงไป 1 ใน 3 ของการใช้งานจริง เช่น ถ้าซื้อหลอดไฟ UVC ขนาด 15 วัตต์ พลังงานที่ได้จะอยู่ที่ 4 วัตต์ ยิ่งวัตถุอยู่ไกลหลอดไฟ พลังงานก็ยิ่งลด เราจึงต้องนำหน้ากากไปวางไว้ใกล้ๆ หลอด UVC” รศ.ดร.บุญรัตน์ อธิบาย

ผลการทดสอบสรุปได้ว่า หลอดไฟกับหน้ากากควรวางห่างกัน 5-7 ซม. และไม่เกิน 10 ซม. การฆ่าเชื้อบนหน้ากากอนามัยในตู้ UVC ควรใช้เวลา 15 นาทีเป็นอย่างต่ำ สามารถฆ่าเชื้อบนหน้ากากชิ้นเดิมได้ทั้งหมด 8 ครั้ง ซึ่งหลอด UVC ที่ใช้ควรมีกำลังไฟ 15 วัตต์ขึ้นไป รวมถึงการจัดวางหน้ากากในตู้สำหรับหลอด UVC 1 หลอด สามารถเรียงหน้ากากห่างกันได้ 1 แถว

นอกจากการทำวิจัยเรื่องการหาค่าความเหมาะสมในการใช้ UVC เพื่อนำหน้ากากอนามัยกลับมาใช้ใหม่สำหรับบุคลากรทางการแพทย์แล้ว ยังมีเรื่องของการตรวจสอบคุณภาพเส้นใยของหน้ากากอนามัยด้วย รศ.ดร.บุญรัตน์ กล่าวว่าได้มีการทดสอบผลจากการอบหน้ากากต่อประสิทธิภาพการกรอง โดยนำหน้ากากมาตรวจคุณภาพของเส้นใยหลังอบเพื่อศึกษาว่าเราสามารถอบซ้ำสูงสุดได้กี่ครั้ง ซึ่งพบว่าหน้ากากมีความหนาอย่างน้อย 3-4 ชั้น และมี Finger Print (ลายเส้นใยเฉพาะ) ของหน้ากาก ซึ่งแต่ละรุ่นแต่ละยี่ห้อจะมีลักษณะเส้นใยที่ต่างกัน เราสามารถนำตัวอย่างเหล่านี้มาเก็บเป็นฐานข้อมูล เมื่อมีหน้ากากล็อตใหม่ส่งมาก็สามารถวิเคราะห์ควบคู่กันได้ โดยการใช้เส้นใยเพื่อตรวจสอบได้ว่ามีคุณภาพเหมือนเดิมหรือเป็นของแท้หรือไม่ ทั้งนี้เพื่อศึกษาการอบหน้ากากอนามัยให้สามารถนำไปใช้อย่างปลอดภัยตามมาตรฐานที่ได้ศึกษาจริง

รศ.ดร.บุญรัตน์ได้ฝากข้อควรระวังในการซื้อเครื่องใช้ไฟฟ้าและอุปกรณ์ที่มีส่วนประกอบของหลอด UVC ว่า “ UVC มีผลต่อผิวหนังทำให้เกิดอาการไหม้และเป็นมะเร็งผิวหนังได้ จึงไม่ควรให้หลอด UVC ใกล้กับผิวหนังของเราโดยตรง แสงสีม่วงที่เห็นอาจอยู่ในย่านความถี่อื่น เช่น UVA, UVB ซึ่งมีความสามารถในการฆ่าเชื้อไม่เท่ากัน ควรดูให้ดีว่าเป็น UVC จริงหรือไม่ด้วยวิธีการสังเกตง่ายๆ คือ หลอด UVC ที่ไม่แพงจะใช้สารปรอทเป็นส่วนประกอบ ซึ่งเป็นสารพิษที่มีอันตรายต่อสุขภาพ มีการประทับตราที่หลอดตามที่กฎหมายทั่วโลกบังคับไว้ เพื่อแสดงให้ผู้ใช้ทราบว่ามีสารปรอท โดยมีสัญลักษณ์ทางเคมี “Hg” แสดงอยู่บนหลอด โดยหลอด UVC ที่ใช้ฆ่าเชื้อได้อยู่ที่ 15 วัตต์ขึ้นไป”