วิทยาลัยประชากรศาสตร์ จุฬาฯ ร่วมกับธนาคารโลกจัดประชุม “การขับเคลื่อนระบบเพื่อผลลัพธ์ที่เป็นรูปธรรม รับมือการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ”

19 กุมภาพันธ์ 2569

วิทยาลัยประชากรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยร่วมกับธนาคารโลกร่วมจัดการประชุมเชิงปฏิบัติการ “การขับเคลื่อนระบบเพื่อผลลัพธ์ที่เป็นรูปธรรมในการรับมือกับการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ” โดยมี ผศ.ดร.รักชนก คชานุบาล คณบดีวิทยาลัยประชากรศาสตร์ จุฬาฯ ศ.ดร. วิพรรณ ประจวบเหมาะ ผู้อำนวยการแผนงานจุฬาอารี วิทยาลัยประชากรศาสตร์ จุฬาฯ และคุณภมรรัตน์ ตันสงวนวงษ์ ผู้เชี่ยวชาญอาวุโสด้านการพัฒนาสังคม ธนาคารโลก เข้าร่วมการประชุม เมื่อวันที่ 19 กุมภาพันธ์ 2569 ณ CU Social Innovation Hub อาคารวิศิษฐ์ ประจวบเหมาะ

การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศกลายเป็นความท้าทายสําคัญที่ส่งผลกระทบต่อประเทศไทยอย่างรุนแรงและต่อเนื่อง ทั้งในรูปของอุทกภัย ภัยแล้ง คลื่นความร้อน และเหตุการณ์สภาพอากาศสุดขั้วที่ทวีความถี่และความรุนแรงมากขึ้น ผลกระทบดังกล่าวส่งผลอย่างรุนแรงต่อประชากรกลุ่มเปราะบางได้แก่ ผู้มีรายได้น้อย ผู้สูงอายุ คนพิการ เด็ก และครัวเรือนที่มีข้อจํากัดในการปรับตัว

ผศ.ดร.รักชนก คณบดีวิทยาลัยประชากรศาสตร์ จุฬาฯ เปิดเผยว่าการประชุมเชิงปฏิบัติการครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อเผยแพร่สาระสําคัญจากรายงาน “Building Climate Resilience of Vulnerable Populations and Communities in Thailand” เพื่อสนับสนุนการกําหนดนโยบายด้านการเสริมสร้างความยืดหยุ่นต่อการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ตลอดจนแลกเปลี่ยนแนวทางและกลไกการดําเนินงานในการเสริมศักยภาพการรับมือและการปรับตัวของกลุ่มเปราะบางและชุมชน รวมทั้งบูรณาการความร่วมมือระหว่างหน่วยงาน และกําหนดแนวทางขับเคลื่อนสู่การปฏิบัติอย่างเป็นรูปธรรม

“การประชุมครั้งนี้มุ่งหวังให้เกิดแนวทางการขับเคลื่อนที่ชัดเจน โดยหน่วยงานหลักที่จะนำผลจากการประชุมไปดำเนินการต่อ ได้แก่ กรุงเทพมหานคร กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ (พม.) กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม การมีส่วนร่วมจากผู้แทนหน่วยงานเหล่านี้จะช่วยให้การวางแผนรับมือภัยพิบัติสำหรับกลุ่มเปราะบางสามารถนำไปใช้ในพื้นที่ได้จริง” คณบดีวิทยาลัยประชากรศาสตร์ จุฬาฯ กล่าว

จากการศึกษาของธนาคารโลก Country Climate Development Report 2025 ได้ชี้ให้เห็นว่าหากไม่มีการดําเนินการจัดการความท้าทายของการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ GDP ของประเทศไทยอาจลดลงร้อยละ 3-5 ภายในปี 2593

คุณภมรรัตน์ ตันสงวนวงษ์ ผู้เชี่ยวชาญอาวุโสด้านการพัฒนาสังคม ธนาคารโลก เปิดเผยว่า “จากการศึกษาฐานข้อมูลประชากรกลุ่มเปราะบางที่กระทรวงการพัฒนาสังคมและสิ่งแวดล้อมดูแลอยู่ประมาณ 9.4 ล้านคน (ข้อมูลปี 2558) พบว่ามีประชากรกลุ่มเปราะบางถึง 8 ล้านคนอาศัยอยู่ในพื้นที่เสี่ยง ต่อการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ปัจจุบันความสามารถในการระบุตัวตนกลุ่มเป้าหมายอาจครอบคลุมได้สูงถึง 18 ล้านคน การมีฐานข้อมูลของกลุ่มเปราะบางที่แม่นยำถือเป็นปัจจัยพื้นฐานที่สำคัญที่สุดที่ประเทศจำเป็นต้องมีเพื่อการเตรียมความพร้อมให้ประชาชนในพื้นที่เสี่ยงมีความรู้และความเข้าใจ และให้การช่วยเหลือเร่งด่วนเพื่อให้สามารถอพยพหรือช่วยเหลือกลุ่มเปราะบางออกจากพื้นที่ได้ทันท่วงทีเมื่อเกิดภัยพิบัติ นอกจากนี้ยังช่วยให้การวางแผนฟื้นฟูหลังเกิดภัยในอนาคตทำได้อย่างมีประสิทธิภาพและเหมาะสมกับสภาพปัญหาของแต่ละบุคคล”

ศ.ดร.วิพรรณ ประจวบเหมาะ ผู้อำนวยการแผนงานจุฬาอารี กล่าวต่อว่า “การดำเนินงานนี้ใช้โครงการจุฬาอารีเป็นตัวกลางในการเชื่อมโยงมิติต่าง ๆ ทั้งสุขภาพ เศรษฐกิจ สังคม สภาพแวดล้อม และเทคโนโลยีเข้าด้วยกัน โดยมีความร่วมมือที่สำคัญคือธนาคารโลก (World Bank) สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย คือวิทยาลัยประชากรศาสตร์ และคณะวิศวกรรมศาสตร์จัดทำฐานข้อมูลและแผนที่ความเสี่ยงภัยพิบัติร่วมกับกระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์”

“หลังจากการประชุมครั้งนี้จะมีการขยายผลสู่ระดับนโยบายผ่านแพลตฟอร์มเวทีนโยบายสังคม เพื่อระดมสมองจากผู้ออกแบบนโยบาย ผู้ปฏิบัติงาน และผู้ได้รับผลกระทบ โดยมุ่งเน้นการจัดทำข้อเสนอเชิงนโยบายที่สรุปสั้น เข้าใจง่าย และสามารถนำไปปฏิบัติได้จริง เพื่อขับเคลื่อนสังคมไทยให้พ้นจากวิกฤตประชากรและการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศอย่างยั่งยืน” ศ.ดร.วิพรรณกล่าว

การประชุมเชิงปฏิบัติการในครั้งนี้ยังมีการนำเสนอแผนการศึกษาจัดทําแผนที่ความเสี่ยงด้านการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศและประชากรกลุ่มเปราะบาง ธรรมาภิบาลและความสามารถในการรับมือของชุมชนและประชากรในพื้นที่ที่มีความเสี่ยงสูงจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ผนึกพลังยกระดับระบบบริหารจัดการภัยพิบัติและการปรับตัวต่อสภาพภูมิอากาศ และร่วมระดมความคิดข้อเสนอเชิงสร้างสรรค์จากผู้เข้าร่วมประชุม โดยมีนักวิชาการ ผู้ทำงานเครือข่ายสังคมเข้าร่วมการประชุมอย่างคับคั่ง