บทความพิเศษศศินทร์ จุฬาฯ : ปลดล็อกผู้นำแห่งการเปลี่ยนแปลง “T*Factor” ของไทย กำหนดนิยามใหม่ของการไม่แบ่งแยกในระดับโลก

กรุงเทพฯ ประเทศไทย – ท่ามกลางกระแสการถกเถียงเรื่อง “ความหลากหลายและการไม่แบ่งแยก” ที่ทั่วโลกกำลังให้ความสนใจ งานวิจัยจากประเทศไทยกำลังจะกำหนดนิยามใหม่ของ “ความเป็นผู้นำ” ดร.ดรูว์ บี. มัลลอรี (Dr. Drew B. Mallory) อาจารย์และนักวิจัยจากสถาบันบัณฑิตบริหารธุรกิจ ศศินทร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย (Sasin School of Management) ได้เปิดเผยงานวิจัย “T*Factor” ซึ่งเป็นกรอบแนวคิดเชิงปฏิวัติที่นำเสนอข้อมูลเชิงลึกไม่เคยปรากฏมาก่อนเกี่ยวกับศักยภาพความเป็นผู้นำของมืออาชีพที่เป็นทรานส์เจนเดอร์และนอนไบนารี (ทรานส์*)

งานวิจัยนี้ไม่ใช่แค่บทความทางวิชาการทั่วไป หากแต่เป็นการศึกษาครั้งแรกของโลกในหลายๆ แง่มุม ทั้งเป็นการวิจัยเชิงลึกครั้งแรกของผู้นำทรานส์* ทั่วโลก  และเป็นครั้งแรกที่มุ่งเน้นไปที่มืออาชีพที่เป็นทรานส์ ในประเทศไทยที่ให้ความสำคัญกับบริบทของประเทศไทยโดยเฉพาะ ดร.มัลลอรีกล่าวว่า ผลการวิจัยนี้สะท้อนให้เห็นถึงคุณสมบัติที่โดดเด่นของผู้นำทรานส์* ได้แก่ ความยืดหยุ่น ความเห็นอกเห็นใจอย่างลึกซึ้ง และความฉลาดทางอารมณ์ (Emotional Intelligence: EQ) ซึ่งหล่อหลอมให้เกิดแนวทางความเป็นผู้นำแบบองค์รวม ที่ประสานสติปัญญาเข้ากับปัญญาทางอารมณ์อย่างสมดุล

“งานวิจัยนี้ไม่เพียงช่วยยกระดับความเข้าใจทั่วไปเกี่ยวกับผู้นำเท่านั้น แต่ยังเปิดมุมมองใหม่ต่อประสบการณ์ชีวิตของกลุ่มคนที่มักถูกมองข้าม” ดร.มัลลอรีกล่าว “ศศินทร์ในฐานะสถาบันการศึกษาที่ริเริ่มต่อโครงการ IDEALS ทำให้การศึกษานี้เกิดขึ้นได้ และยังเป็นหลักฐานเชิงประจักษ์ว่า Inclusion ไม่ใช่เพียงเรื่องจริยธรรมเท่านั้น แต่ยังเป็นข้อได้เปรียบเชิงกลยุทธ์ที่ขับเคลื่อนนวัตกรรมและประสิทธิภาพขององค์กรได้อย่างแท้จริง”

โครงการ IDEALS (Inclusion, Diversity, Equity, and Access to Learning at Sasin) ที่ศศินทร์เชื่อว่าการศึกษาและธุรกิจที่ไม่แบ่งแยกคือรากฐานแห่งความเป็นเลิศและการเปลี่ยนแปลงเชิงบวก ในยุคที่กระแสต่อต้านทรานส์* ทวีความรุนแรงในบางภูมิภาคของโลก “T*Factor”  จึงกลายเป็นเครื่องยืนยันถึงคุณค่าและศักยภาพของผู้นำทรานส์ ที่มีต่อองค์กรและสังคมในมุมมองที่สร้างสรรค์และทรงพลัง

T*Factor: ความเป็นผู้นำที่หล่อหลอมจากความยืดหยุ่น

งานวิจัย “T*Factor” เกิดจากการสัมภาษณ์เชิงลึกกับผู้นำทรานส์ 16 คนจากหลากหลายภาคส่วนในประเทศไทย เพื่อทำความเข้าใจว่าพวกเขาใช้ประสบการณ์ชีวิตและอัตลักษณ์ที่ซับซ้อนในการสร้างเส้นทางสู่ความเป็นผู้นำอย่างไร กรอบแนวคิดนี้แสดงให้เห็นว่า ความเป็นผู้นำของทรานส์* ชาวไทยได้รับอิทธิพลจากองค์ประกอบทางวัฒนธรรม พฤติกรรม และคุณค่าภายในที่ผสมผสานกันอย่างลึกซึ้ง

ผู้นำทรานส์* เหล่านี้แสดงให้เห็นถึง “ความยืดหยุ่นที่ไม่แตกหัก” ซึ่งไม่ได้เกิดจากการเอาชนะอุปสรรคเพียงอย่างเดียว แต่จากการเปลี่ยนความท้าทายทางวัฒนธรรมให้กลายเป็นพลังแห่งการเติบโต ภายใต้กรอบความเชื่อแบบไทย เช่น “กรรม” หรือ “เกรงใจ” พวกเขาได้สร้างสมดุลระหว่างการรักษาความสุภาพอ่อนน้อมกับการยืนยันคุณค่าของตนเองอย่างมั่นคง ความจริงใจเชิงสัมพันธ์ของผู้นำเหล่านี้จึงเป็นเสมือน “ความฉลาดทางวัฒนธรรม” ที่ทำให้พวกเขาสามารถเคลื่อนไหวในบริบทสังคมไทยอย่างชาญฉลาดและมีศักดิ์ศรี ประสบการณ์ของการถูกกีดกันยังหล่อหลอมให้ผู้นำทรานส์* มีความเห็นอกเห็นใจอย่างลึกซึ้งและมี EQ สูง พวกเขาสามารถสื่อสารอย่างละเอียดอ่อน รักษาสมดุลระหว่างความตรงไปตรงมากับความเข้าใจผู้อื่น และสร้างความสัมพันธ์แบบ “ครอบครัวที่เลือก” (chosen family) ในที่ทำงานแทนโครงสร้างลำดับชั้นแบบดั้งเดิม หลายคนมองว่าความเป็นผู้นำของตนเองคือการเคลื่อนไหวทางสังคมอย่างหนึ่ง โดยมุ่งหวังที่จะสร้างความเท่าเทียมและการเป็นตัวแทนในทุกมิติของสังคม

ประเทศไทย: แสงสว่างแห่งความเป็นผู้นำที่ครอบคลุมไม่แบ่งแยก

เส้นทางของประเทศไทยสู่การไม่แบ่งแยกมีรากฐานทางวัฒนธรรมที่ลึกซึ้งและโดดเด่น แตกต่างจากหลายประเทศตะวันตกที่ยังถกเถียงเรื่องการยอมรับบุคคลทรานส์* สังคมไทยมีประวัติศาสตร์ของความหลากหลายทางเพศที่หยั่งรากมาหลายศตวรรษ ทั้งจากอิทธิพลของประเพณีพื้นบ้านและพุทธศาสนา คำว่า “กะเทย” ในภาษาไทยดั้งเดิมเองก็เคยหมายถึง “เพศที่สาม” ซึ่งสะท้อนให้เห็นถึงความเข้าใจในอัตลักษณ์ที่เกินกว่าขอบเขตของชายและหญิงมาอย่างยาวนาน

อย่างไรก็ตาม งานวิจัยยังชี้ให้เห็นถึง “ความขัดแย้งของความอดทน” ในขณะที่ประเทศไทยได้รับการยกย่องว่าเปิดกว้างต่อ LGBTQI+ แต่การยอมรับนั้นยังคงควบคู่ไปกับการตีตราเชิงวัฒนธรรม การเลือกปฏิบัติอย่างแฝง และการขาดการคุ้มครองทางกฎหมายที่เพียงพอ ข้อมูลจาก UNDP ปี 2562 ระบุว่า แม้ 88% ของคนไทยยอมรับบุคคล LGBTQI+ นอกครอบครัว แต่มีเพียง 75% ที่ยอมรับเมื่ออยู่ในครอบครัวเดียวกัน และมากถึง 70% ของบุคคลทรานส์* เคยประสบปัญหาการเลือกปฏิบัติในที่ทำงาน

ถึงกระนั้น ประเทศไทยยังคงก้าวหน้าอย่างมีนัยสำคัญ เมื่อวันที่ 23 มกราคม 2568 ประเทศไทยได้ประกาศใช้ กฎหมายสมรสเท่าเทียม อย่างเป็นทางการ กลายเป็นประเทศแรกในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ และประเทศที่สองในเอเชียที่ให้สิทธิสมรสเพศเดียวกัน กฎหมายฉบับนี้ไม่เพียงเป็นชัยชนะทางสิทธิมนุษยชน แต่ยังนำมาซึ่งผลประโยชน์ทางเศรษฐกิจมหาศาล จากการศึกษาของ Agoda ในปี 2025 คาดว่าการเปิดรับความหลากหลายนี้จะสร้างงานกว่า 152,000 ตำแหน่ง เพิ่ม GDP ราว 0.3% และดึงดูดนักท่องเที่ยวเพิ่มขึ้นกว่า 4 ล้านคน สร้างรายได้กว่า 2 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ

อย่างไรก็ตาม การไม่แบ่งแยกอย่างแท้จริงยังต้องอาศัยความก้าวหน้าทางนโยบายเพิ่มเติม โดยเฉพาะการออก ร่างพระราชบัญญัติรับรองเพศ ซึ่งจะช่วยให้บุคคลทรานส์* สามารถใช้ชื่อและเพศตามอัตลักษณ์ของตนในเอกสารราชการได้อย่างถูกต้อง ผู้เข้าร่วมการศึกษาหลายคนสะท้อนว่า “การรับรองเพศทางกฎหมายสำคัญยิ่งกว่าการสมรสเท่าเทียมเสียอีก” การมีกฎหมายดังกล่าวจะช่วยให้ประเทศไทยก้าวพ้นจาก “ความอดทน” ไปสู่ “การไม่แบ่งแยกที่แท้จริง” ซึ่งสอดคล้องกับรากวัฒนธรรมไทยและมาตรฐานสิทธิมนุษยชนสากล

การเรียกร้องสู่การเปลี่ยนแปลงระดับโลก

ในยุคที่แนวคิดด้านความหลากหลาย ความเท่าเทียม และการไม่แบ่งแยก (Diversity, Equity, Inclusion: DEI) กำลังเผชิญความท้าทาย “T*Factor” ได้เสนอคำตอบเชิงกลยุทธ์ที่มีพลังต่อองค์กรทั่วโลก ดร.มัลลอรี  ชี้ให้เห็นว่า การเข้าใจและสนับสนุนศักยภาพของผู้นำทรานส์ ซึ่งมีคุณสมบัติเด่นด้านความยืดหยุ่น ความเห็นอกเห็นใจ และการสื่อสารที่เปี่ยมพลัง จะช่วยให้องค์กรสร้างนวัตกรรมและความยั่งยืนได้มากขึ้น

นอกจากนี้ งานวิจัยยังเน้นย้ำถึงความจำเป็นในการมีโครงการพัฒนาและการให้คำปรึกษาเฉพาะทาง สำหรับผู้นำทรานส์* เพื่อสร้างโอกาสเท่าเทียมกับผู้นำกลุ่มอื่น ๆ ศศินทร์และพันธมิตรได้ร่วมกันพัฒนา “ชุดเครื่องมือการไม่แบ่งแยกสำหรับประเทศไทย (Thailand Inclusion Toolkit)” ซึ่งรวมแนวทางเชิงนโยบายและการอบรมที่ปรับให้เข้ากับบริบททางวัฒนธรรมไทย เพื่อช่วยองค์กรต่าง ๆ ส่งเสริมความครอบคลุมอย่างแท้จริง

คุณนิกกี้ ภิญญาปิญชาน์ ผู้ก่อตั้ง TransTalents Consulting Group และผู้ร่วมงานกับ ดร.มัลลอรี กล่าวว่า “งานวิจัยนี้ไม่เพียงยืนยันประสบการณ์ชีวิตของมืออาชีพทรานส์* แต่ยังช่วยรื้อถอนภาพเหมารวมที่ขัดขวางศักยภาพของพวกเขา การลงทุนในความสามารถของบุคคลทรานส์* ไม่ใช่แค่การกระทำทางจริยธรรมขององค์กร แต่คือการปลดล็อกพลังแห่งนวัตกรรมที่สร้างคุณค่าทางเศรษฐกิจและสังคมได้จริง”

ศศินทร์: ศูนย์กลางของความเป็นผู้นำที่ครอบคลุมไม่แบ่งแยก

“T*Factor” สะท้อนถึงบทบาทของสถาบันบัณฑิตบริหารธุรกิจ ศศินทร์ แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ในฐานะผู้นำด้านการพัฒนาผู้นำธุรกิจที่ครอบคลุมและยั่งยืน งานวิจัยนี้เป็นหนึ่งในโครงการแรกที่เกิดขึ้นจากความมุ่งมั่นของโครงการ IDEALS และแสดงให้เห็นว่าการมุ่งเน้นเรื่องความเท่าเทียมและการไม่แบ่งแยกสามารถสร้างผลลัพธ์ที่เป็นรูปธรรมได้

ด้วยการเปิดเผยศักยภาพของผู้นำทรานส์* ชาวไทย ที่เปลี่ยนข้อจำกัดเชิงระบบให้เป็นพลังแห่งความสร้างสรรค์ ศศินทร์ได้แสดงให้เห็นว่าความครอบคลุมและไม่แบ่งแยกไม่เพียงทำให้สังคมมีความเท่าเทียมกันเท่านั้น แต่ยังเป็นกลไกสำคัญในการผลักดันประเทศไทยให้เป็นศูนย์กลางความเป็นผู้นำระดับโลกที่แท้จริง

อ่านงานวิจัยฉบับเต็มได้ที่นี่

• Facebook
• Twitter
• Line